اختصاصی گروه اجتماعی/ عماد امین
سالانه حدود ۱۷۰ هزار ایرانی بر اثر سکته قلبی جان خود را از دست می‌دهند؛ آماری نگران‌کننده که از وقوع هزاران مرگ زودرس در کشور حکایت دارد. بر اساس اعلام رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۵۷ هزار نفر از این قربانیان زیر ۷۰ سال و هشت هزار نفر زیر ۵۰ سال هستند؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در سیاست‌های پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی را بیش از گذشته آشکار می‌کند.
رضا ملک‌زاده، رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به وضعیت مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی در کشور، بر ضرورت آغاز برنامه‌های پیشگیری و کنترل چربی خون از دوران کودکی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه سالانه حدود ۱۷۰ هزار ایرانی بر اثر سکته قلبی جان خود را از دست می‌دهند، گفت: ۵۷ هزار نفر از این افراد زیر ۷۰ سال و هشت هزار نفر زیر ۵۰ سال هستند.
مرگ‌های قلبی؛ تهدیدی فراتر از سالمندی
آمار اعلام‌شده از سوی این متخصص نشان می‌دهد بیماری‌های قلبی‌عروقی تنها تهدیدی برای سالمندان نیستند و بخش قابل توجهی از قربانیان را افراد در سنین فعالیت اقتصادی و اجتماعی تشکیل می‌دهند.
مرگ هزاران نفر پیش از رسیدن به ۷۰ سالگی، علاوه بر پیامدهای انسانی، آثار اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای نیز به همراه دارد؛ از کاهش نیروی کار و افزایش هزینه‌های درمان گرفته تا تحمیل آسیب‌های روانی و معیشتی بر خانواده‌ها.
بررسی روند بیماری‌های قلبی‌عروقی در ایران نیز نشان می‌دهد بار این بیماری‌ها در سه دهه گذشته افزایش یافته است. بر اساس مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۵ در نشریه Global Heart و مبتنی بر داده‌های مطالعه جهانی بار بیماری‌ها، شمار مرگ‌های ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی در ایران از حدود ۸۶ هزار مورد در سال ۱۹۹۰ به نزدیک ۱۷۰ هزار مورد در سال ۲۰۲۱ رسیده است.
با این حال، نرخ مرگ استانداردشده بر اساس سن در همین دوره حدود ۴۳ درصد کاهش داشته است؛ یافته‌ای که نشان می‌دهد رشد جمعیت و سالمندی، در کنار عوامل دیگر، در افزایش تعداد مطلق مرگ‌ها نقش مهمی داشته‌اند.
هشدار متخصصان: پیشگیری باید از کودکی آغاز شود
ملک‌زاده با تأکید بر ضرورت مقابله زودهنگام با عوامل خطر بیماری‌های قلبی، خواستار آغاز برنامه‌های پیشگیری و کنترل چربی خون از دوران کودکی شده است.
این رویکرد در شرایطی مطرح می‌شود که عوامل خطر قابل اصلاح، از جمله فشار خون بالا، اختلالات چربی خون، تغذیه نامناسب، کم‌تحرکی، اضافه‌وزن و مصرف دخانیات، سهم قابل توجهی در بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی دارند.
بر اساس یافته‌های مطالعه جهانی بار بیماری‌ها در ایران، فشار خون سیستولیک بالا، عوامل تغذیه‌ای و کلسترول LDL از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بار بیماری‌های قلبی‌عروقی در کشور محسوب می‌شوند.
از این منظر، کنترل چربی خون و فشار خون، اصلاح الگوی تغذیه، توسعه فعالیت بدنی و شناسایی افراد پرخطر می‌تواند نقش مهمی در کاهش مرگ‌های زودرس داشته باشد.
کرونا؛ تجربه‌ای پرهزینه برای نظام سلامت
رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران همچنین با انتقاد از عملکرد ایران در مواجهه با همه‌گیری کرونا، اظهار کرد که کشور در مدیریت این بحران نتوانست عملکرد مناسبی داشته باشد و یکی از بالاترین میزان‌های تلفات را در جهان تجربه کرد.
این اظهارات بار دیگر موضوع آمادگی نظام سلامت برای مواجهه با بحران‌های فراگیر را مطرح می‌کند؛ بحرانی که علاوه بر تلفات مستقیم، می‌تواند دسترسی به خدمات درمانی و روند رسیدگی به بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش امید به زندگی؛ دستاوردی که نیازمند حفظ سلامت است
ملک‌زاده در بخش دیگری از اظهارات خود با اشاره به روند افزایش امید به زندگی در جهان گفت: امید به زندگی از حدود ۵۱ سال در سال ۱۹۵۰ به ۷۶.۳ سال رسیده است.
افزایش امید به زندگی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای نظام‌های سلامت در دهه‌های گذشته محسوب می‌شود؛ با این حال، افزایش طول عمر بدون کاهش بیماری‌های مزمن و مرگ‌های زودرس نمی‌تواند به معنای تحقق کامل سلامت عمومی باشد.
پیشگیری؛ حلقه مفقوده مقابله با مرگ‌های زودرس
کارشناسان سلامت معتقدند مقابله مؤثر با بیماری‌های قلبی‌عروقی نیازمند تغییر رویکرد از درمان‌محوری به پیشگیری‌محوری است؛ رویکردی که باید از آموزش سلامت در مدارس و اصلاح الگوی تغذیه آغاز شود و تا غربالگری عوامل خطر، کنترل فشار خون و چربی خون و دسترسی مناسب به خدمات درمانی ادامه یابد.
آمار اعلام‌شده درباره مرگ ۱۷۰ هزار ایرانی بر اثر سکته قلبی، بار دیگر ضرورت توجه جدی به سیاست‌های پیشگیرانه را برجسته می‌کند؛ سیاست‌هایی که اجرای مؤثر آنها می‌تواند از بروز بسیاری از بیماری‌ها و مرگ‌های زودرس جلوگیری کند.
در شرایطی که هزاران ایرانی پیش از رسیدن به ۵۰ سالگی قربانی بیماری‌های قلبی می‌شوند، پیشگیری دیگر یک انتخاب نیست؛ ضرورتی حیاتی برای حفظ سلامت جامعه و کاهش هزینه‌های انسانی و اقتصادی بیماری‌هاست.
