اختصاصی همطن؛ گروه اجتماعی/ ماهور ایرانی
ساعت صفر (دوازده نیمهشب) بامداد جمعه ۲۴ آبان ۹۸، شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، طی بیانیهای و بدون اعلام قبلی، از گران شدن قیمت حامل سوخت خبر داد. طبق این خبر قیمت حاملهای سوخت افزایش حدودا ۲۰۰ درصدی پیدا کرد، برای مثال بنزین آزاد از لیتری هزار تومان به لیتری سه هزار تومان رسید. تصمیم طرح افزایش قیمت سوخت حامل، برعهده «شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران سه قوه» متشکل از حسن روحانی رئیس قوه مجریه، سیدابراهیم رئیسی رئیس قوه قضاییه و علی لاریجانی رئیس قوه مقننه بود.
اوایل بامداد جمعه ۲۴ آبان، کمی بعد از اعلام گران شدن قیمت بنزین، اولین تجمعات اعتراضی در ایران شکل گرفت. خبرگزاری ایرنا در اولین شنبه بعد از گرانی قیمت بنزین در خبر داد که در شهرهای شیراز، گرگان، خرمآباد، قم، ایلام و کرج معترضان با خاموش کردن خودروها و ایجاد ترافیک، عدم رضایت خود را نسبت به نرخ جدید بنزین اعلام کردند. همچنین در شهرهای سنندج، دورود و قزوین، مهدیشهر، گرمسار و شاهرود نیز اعتراضهایی انجام شد.
در آن زمان مردم به دنبال مشخص شدن موضوع اعلام خبر گرانی بنزین از سوی نهادهای رسمی بودند. حسن روحانی در جلسه شنبه ۲۵ آبان گفته بود که «افزایش قیمت بنزین به نفع مردم است و درآمد حاصل از آن بین شصت میلیون نفر توزیع میشود». در گزارش خبرگزاری میزان نیز به نقل از ابراهیم رئیسی، رئیس قوه قضائیه پیشین هم نقل شد که شرط گذاشته تا «پیش از افزایش قیمت بنزین، تمهیدات رسانهای برای اقناع سازی افکار عمومی انجام و با مردم صحبت شود». در مجلس دهم نیز فراکسیون امید در بیانیهای اعلام کرد در جریان افزایش قیمت بنزین نبود و با طرح دو فوریتی خواستار بازگشت قیمت بنزین به قبل از ۲۴ آبان بود.
در این میان اما شکل اعترضات مردمی نسبت وضعیت به وجود آمده تغییر کرد. شورای امنیت کشور که زیر نظر وزارت کشور فعالیت میکند اقدام به قطع گسترده اینترنت کرد و طبق گزارش نت بلاکس قطعی اینترنت در آبان ۹۸ از نظر «پیچیدگی و گستردگی فنی» بهعنوان «شدیدترین قطع ارتباط» توصیف کرد که تا به حال در یک کشور شناسایی شده است.
بعد از سه روز قطعی گسترده اینترنت و پایان اعتراضات مردمی نسبت به گرانی قیمت بنزین صحبتهای بسیاری درباره میزان بازداشتیها و همچنین کشته شدگان مطرح شد اما هیچ وقت آمار دقیقی ارائه نشد و چندین منبع رسانهای اعداد مختلفی را به عنوان آمار کشته شدگان اعتراضات آبان ۹۸ منتشر کردند. به طور مثال خبرگزاری رویترز در گزارشی به تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۱۹ / دوم دی ۹۸ به نقل از چند منبع آگاه در وزارت کشور، آمار کشته شدگان را هزار و ۵۰۰ نفر اعلام کرد. سازمان عفو بین الملل ۱۶ نوامبر ۲۰۲۱ در گزارشی آمار کشته شدگان را ۳۲۴ نفر اعلام کرد. سازمان حقوق بشر ایران در تاریخ ۳۰ آذر ۹۸ با اعلام خبر کشته شدن ۳۲۴ نفر در آبان ۹۸ این گزارش با خبر سازمان عفو بین الملل همخوانی داشت. اما در این میان بعد از کش و قوسهای فراوان دولت و شورای عالی امنیت ملی در خصوص اعلام دقیق کشته شدگان، در نهایت عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور وقت در گفتگو با رسانه ملی آمار کشته شدگان را ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر اعلام کرد در حالی که مجتبی ذوالنوری، رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجلس دهم ۱۲ خرداد ۱۳۹۹ آمار کشته شدگان را ۲۳۰ نفر اعلام کرد.
در این میان اما نکته قابل تامل، وجود خبرها و روایاتی درباره مفقود شدن اجساد برخی از کشته شدگان اعتراضات بود. به بهانه انتشار خبری درباره پیدا شدن ۷۴ پیکر مجهول الهویه در بستر سد کرج، روایت منتشر شده درباره این موضوع را میخوانید. در این روایت به دلیل ملاحظات خاص، اسامی به صورت مستعار منتشر میشود.
یکی از نزدیکان کشته شدگان اعتراضات آبان آن سال در شرح جزئیات ماجرای گم شدن یکی از وابستگان خود در شرح جزئیات آن حادثه میگوید: « سهیل به همراه یکی از دوستانش در کتاب فروشی کار میکرد روز شنبه چندان حالش خوب نبود میخواست مرخصی بگیره تا در خانه استراحت کنه اما صاحبکارش گفته بود چون یکی دو نفر از بچههای کتاب فروشی به مرخصی رفتند دست تنهاست و لازمه که سهیل امروز بیاد کتاب فروشی.»
در ادامه گفت: « سهیل اصلا درگیر کارهای اعتراضی و این جور مسائل نبود بیشتر به دنبال این بود که برای خودش پولی داشته باشه و زندگی کنه. ادبیات ایران رو دوست داشت. بیشتر اشعار حافظ، سعدی و مولانا رو حفظ بود. تازه میخواست شاهنامه خوانی را شروع کنه که نشد. اون روز ساعت ۱۱ به مادرش زنگ زد که اینجا تو کرج اعتراضات و سر و صدا زیاد شده و صاحب کارش گفته یک ساعت دیگه برگرد خونه. یکی دو ساعت گذشت خبری از سهیل نشد. هرچی مادرش و خانواده زنگ میزدن با اینکه گوشی زنگ می خورد اما جواب نمیداد تا عصر شد و اینترنتها رو بستن و پیدا کردن سهیل سخت شد. رفتیم کتاب فروشی صاحب کارش گفت همون ساعت ۱۲ که گفتم برو خونه رفت. خانوادهاش نگران شدن که نکنه بلایی سر سهیل اومده باشه شب شد زنگ زدیم به گوشیش و دیگه خاموش شده بود.»
وی در ادامه گفت: « این بی خبری همه رو بیشتر نگران کرد یکی دو نفر از دوستاش رو پیدا کردیم اونا هم خبری ازش نداشتن و این نگرانی و بی خبری و انتظار بدتر خانواده رو نگران میکرد. فرداش به کلانتری گزارش دادیم که سهیل روز اعتراضات شنبه ۲۵ آبان گم شده و دیگه خبری ازش نیست. مامورای کلانتری هم گفتن حتما گرفتنش اگر خبری بشه حتما اطلاع میدن. یک روز گذشت، دو روز گذشت اینترنتها همچنان قطع بود و ما هم هیچ خبری از سهیل نداشتیم. بعد از سه روز این بار به مرکز پلیس شهر مراجعه کردیم. اونجا هم گفتن همچین اسمی نیست. گفتن برید زندانها شاید اونجا باشه رفتیم زندانهای شهر رو گشتیم اونجا هم نبود گفتن اسمش ثبت نشده. این سری بچهها گفتن بریم بیمارستانها و پزشکی قانونی. اکثر بیمارستانها رو گشتیم اما خبری نبود. رفتیم پزشکی قانونی اونجا هم کسی جواب درستی به ما نمیداد.»
وی در ادامه گفت: « وضعیت خانواده سهیل بد شده بود. تا اینکه بعد یک هفته ده روز یکی از دوستاش تونسته یک ردی از سهیل پیدا کنه. گفت سهیل اول توسط چندتا لباس شخصی بازداشتش کردن و بعد آوردنش پایگاه بسیج منطقه اسمش رو اونجا شنیده و بعد متوجه شده یکسری از بچههایی که بازداشت کردن سهیل هم جزیی از اونا بوده و منتقل کردن جای دیگه. رفتیم از پایگاه بسیجی که گفتن سهیل رو گرفتن پیگیری کردیم گفتن اینجا بوده اما تحویل مراجع قضایی شد. یکی از دوستان تو دادگستری تهران آشنا بود از اون پیگیری کردیم و گفتن منتقل کردن زندان اوین. خوشحال از اینکه یک خبر از سهیل پیدا کردیم. رفتیم جلو زندان اوین اما کسی جواب درستی نمیداد. اینقدر داد و بیداد کردیم که باید بدونیم سهیل کجاست اما رفتارها زشت و به دور از انسانیت بود. با باتوم محکم به سرمون زدن گفتن اگر دنبال بچهاتون میگردین و دوست دارید بدونید کجاست شاید زیر آب سد کرج باشه اونجا دنبال جنازهاش بگردین. اول نفهمدیم چی شد اصلا نفهمدیم درست شنیدیم یا نه دوباره پرسیدیم گفتن سد کرج بگردی یک چیزهایی پیدا میکنی و رفت داخل و در زندان اوین رو محکم بستند. با شنیدن این جمله زمین دور سر و خانوادهاش چرخید. رفتن و شنا کردن تو آب کرج کار ما نبود چون سد تقریبا پر بود و شنا غیر قابل امکان. پیگیری کردیم و یک غواص پیدا کردیم گفتیم جنازه یک بچه اونجاست بیارش بالا منتظر بودیم که خبری بشه بعد چند دقیقه از آب اومد بالا گفت جنازه چه شکلیه پرسیدیم چی شده گفت یکسری جنازه دیگه هم هست که یک سریها دست و پاشون بسته است یکسری هم با موکت طناب پیچ شدن و یکسری دیگه هم همینجوری با لباس بیرون که سنگ از پاهاشون آویزونه اینجاست.»
وی در ادامه گفت: « وقتی این کلمات رو شنیدیم دیگه بی اختیار کنترل از دستمون خارج شده بود فقط سهیل رو صدا زدیم و اینکه بخوایم کاری بکنیم و جسدی بیرون بکشیم نبود. روزهای بعد وقتی از مراجع قضایی پیگیری کردیم جواب درستی ندادن و گفتن همین که فهمیدی چی شد کافیه دیگه بیشتر از این ادامه نده. و همین باعث شد امکان ادامه از ما گرفته شه. مادر سهیل هم بعد از اینکه فهمید چی شد کلا دیگه زندگی کردن رو فراموش کرده و میگه کاش سهیل خونه میموند و این بلا سر ما نمیومد.»
روز گذشته خبری از روزنامه پیام سپیدار در شهر کرج مبنی بر پیدا شدن جنازه ۷۴ جنازه به خاطر پایین آمدن سطح آب سد کرج منتشر شد خبری تکان دهنده که بازتاب فراوانی در فضای مجازی به همراه داشت اما سیف معاون انتظامی استانداری البرز اعلام کرد این شایعه با هدف ایجاد نگرانی در افکار عمومی منتشر شده و کاملا ساختگی است. چناچه هیچ جسدی در سد کرج کشف نشده و ادعای مطرح شده درباره پایین رفتن سطح آب و آشکار شدن اجساد کذب محض است.
همچنین مرکز رسانه قوه قضاییه در تکذبیه خبر پیدا شدن اجساد در سد کرج نوشت: در پی انتشار خبر دروغ و جعلی مبنی بر پیدا شدن چند پیکر مجهول الهویه در بستر سد کرج، دادستانی کرج در این مورد پرونده قضایی تشکیل داد. اداره کل پزشکی قانون استا البرز ضمن تکذیب خبر عنوان کرد طی هفتههای اخیر موارد که دائر بر کشف جسد از سد امیرکبیر بوده و به این مرکز تحویل شده باشد نداشتهایم.
همچنین در گزارش مرکز رسانه قوه قضاییه آمده است که شرکت آب منطقهای البرز نیز ضمن رد قاطع این ادعا خبر مذکور را کذب، غیر مستند و فاقد هرگونه مبنای فنی، میدانی و مستندات رسمی دانسته است. بر اساس بررسی دقیق کارشناسان فنی و نیروهای مستقر در محل سد امیرکبیر (کرج) تاکنون هیچ گونه موردی از کشف پیکر افراد در محدوده این سده مشاهده یا گزارش نشده است و تمامی فعالیتهای بهرهبرداری و پایش ایمنی سد در شرایط عادی و مطابق با استانداردهای فنی در حال انجام است.
مرکز رسانه قوه قضاییه در ادامه اطلاع رسانی خود آورده است رسانه محلی که خبر به نقل از آن منتشر شده در اطلاعیهای اعلام کرده که خبر منتشر شده کاملا جعلی و ساختگی است و روزنامه پیام سپیدار در هیچ یک از شمارههای خود مطلبی با محوریت « کشف پیکر » یا موارد مشابه منتشر نکرده و بی شک این اقدام از سوی معاندین و برای تخریب و تشویش اذهان عمومی صورت گرفته است. همچنین تصویر منتشر شده در فضای مجازی دستکاری شده و ارتباط با مطلب واقعی روزنامه ندارد.
اما طبق اطاعات به دست آمده در بخشهایی از گزارش روزنامه پیام سپیدار در تاریخ ۱۸ آبان ۱۴۰۴ با تیتر « زنگ خطر کم آبی در کرج؛ سد و رودخانهه در آستانه خشکی» که بعد از مدتی از وبسایت آن حذف شد آمده است: « از زمان آغاز روند خشک شدن سد تا شهریور ۱۴۰۴ ۷۴ پیکر مجهول الهویه در بستر این سد کشف شده است. پیکرهایی که عمدتا با دست و پای بسته و در پوششهای همچون پلاستیک، فرش و یا موکت در این سد رها شده بودند و تا کنون مقامات قضایی و امنیتی درباره هویت و علل مرگ آنها اطلاع رسانی نکردهاند.»
با اطلاعات به دست آمده از روایت مطرح شده درباره یکی از مفقودین اعتراضات آبان ۹۸ و تکذیبیههای نهادهای مسئول درباره گزارش منتشر شده در یک روزنامه محلی چند سوال مطرح میشود: مرکز رسانه قوه قضاییه اعلام میکند جسد یا اجسادی در سد امیرکبیر (کرج) وجود ندارد و این خبرها کذب و فاقد مستندات است. چرا درباره آخرین وضعیت افرادی که در اعتراضات سالهای اخیر به اشکال مختلف اطلاعات دقیقی در دست نیست به خانوادههای آنان به طور شفاف توضیح داده نمیشود؟
