گروه سیاسی / ماهور ایرانی: با گذشت ۵۹ روز از عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و هدف قرار گرفتن پتروشیمیها، کارخانجات حساس فولاد و سپاهان، وضعیت اقتصادی در کشور با بحرانهای زیادی مواجه شده است که حل آن به این زودیها ممکن نیست و بنا به گفته عبدالناصر همتی رئیس بانک مرکزی بهبود وضعیت اقتصادی اگر جنگ به پایان برسد و اگر تحریمها لغو شود، بروکراسی کاهش پیدا کند، بیش از ۱۶ سال زمان خواهد برد. موضوعی که نشان میدهد جمهوری اسلامی حالا نه تنها امنیت خارجی و داخلیاش با بحرانی بسیار سخت مواجه شده حتی اقتصاد ورشکسته نیز در حال فروپاشی است. طبق گفتههای مسعود پزشکیان رئیس جمهور اگر جنگ پایان پیدا نکند اقتصاد فرو میپاشد و نمیتوان مقابل خواستههای مردم ایستادگی کرد. در حالی که جمهوی اسلامی اقتصاد را هم تا حدود زیادی از دست داده حالا با مشکلات عمده انتقال وجه به خارج از کشور مواجه شده است. تحریمهای سخت اقتصادی آمریکا باعث شده تا این مسیر به سختی انجام شود.
زمانی که جمهوری اسلامی در زمان اوج درآمد نفتی و پولهای حاصل از برجام را با خیال راحت به تجهیز نیروهای نیابتی اختصاص میداد حالا از جنگی که به طور خاص بعد از ۷ اکتبر آغاز شده اسرائیل تمام نیروهای فیزیکی را حذف کرده و از طرف دیگر آمریکا هم با تحریمهای بیشتر این مسیر را مختل کرده و توان خارج کردن پول نیز برای جمهوری اسلامی به پایینترین حد ممکن رسیده است. از طرف دیگر دونالد ترامپ با طراحی عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی و فشار زیاد به آنها، توانسته محاصره دریایی را هم وارد برنامه خود کند و با این کار ضربه سنگینی به اقتصاد جمهوری اسلامی وارد کند. جمهوری اسلامی که طبق گفته ترامپ روزانه ۵۰۰ میلیون دلار از فعالیت تنگه هرمز به دست میآورد با این محاصره ضربه شدیدی وارد کرده است.
توقیف نفتکش توسکا و ۲۹ کشتی دیگر و توقیف یک کشتی نفتی به ارزش ۳۸۰ میلیون دلار در روزهای گذشته نشان داد جمهوری اسلامی اگر تنگه را ببندد اما در محاصره دریایی همه کارت برنده خود را از دست خواهد داد که همین مسئله باعث شده تا موضوع ذخیره نفتی جمهوری اسلامی با بحرانی رو به رو شود که صادرات نفت را هم با مشکل بزرگ فراهم کند. در این بین هرچند جمهوری اسلامی محاصره دریایی شده اما در سالیان گذشته قاچاق سوخت به خارج از مرزها یک مسئله برای فروش نفت بود. سالها قبل که بابک زنجانی قبل از دستگیری با قایق نفت را با چمدانهای پر از دلار جا به جا میکرد، حالا در دو سه سال گذشته به ویژه از مرزهای شرقی پاکستان و افغانستان سوخت جا به جا میکردند. موضوعی که در روزهای اول ریاست جمهوری پزشکیان نیز بارها به آن اشاره کرد که روزانه ۲۰ میلیون لیتر سوخت قاچاق میشود و راهکاری برای مقابله با آن وجود ندارد اما موضوع نه اینکه برنامه وجود ندارد بلکه مسیر قاچاق سوخت تماما زیر نظر سپاه پاسداران انجام میشود و سپاه قدس نیروی برون مرزی این نیروی نظامی با در اختیار داشتن مرزهای کشور این پروسه را انجام میدهد. از طرف دیگر با همه این مشکلات، قریبالوقوع بودن دوباره جنگ، اختلافات شدید در راس قدرت، باعث شده برنامه جدی برای حل مسئله اقتصاد وجود نداشته باشد.
طبق گفته اقتصاددانان این معضل جدی باعث خواهد شد که وضعیت اقتصادی به نقطه غیر قابل بازگشت برسد. موضوعی که حالا به عینیت رسیده افزایش موج بیکاری و تعدیل نیروها در کارخانههای پتروشیمی، خودروسازیها، شرکتهای ارائه خدمات، شرکتهای خصوصی، عدم پرداخت حقوق، افزایش وحشتناک قیمتها، کمبود کالاهای اساسی مانند دارو موجب شده وضعیت در آغاز سال جدید که با عملیات نظامی نیز همراه بود به وضعیتی برسد که نه تنها دولت که حتی حاکمیت هم برنامه تازهای برای حل این بحران حتی به صورت مقطعی هم نداشته باشد. نکته دیگر آنکه اقتصاد ورشکسته، افزایش فشارهای اقتصادی آمریکا، تحریمهای وحشتناک، محاصره دریایی، نارضایتی عمومی حداکثری، بسته بودن اینترنت، موفق نبودن مذاکرات صوری با آمریکا، رشد قیمتها به صورت ساعتی و روزانه باعث شده تورم به حدی برسد که دولت و بانک مرکزی به فکر چاپ پول بیافتد طبق گزارشهای دریافتی، کارگران چاپ پول به صورت شبانه روزی کار میکنند تا با این روند مقابل رشد تورم و گرانی بایستند اما به دلیل کمبود تجهیزات و پرسنل نتوانستند نیازهای بازار را جمع کنند. در نهایت جمهوری اسلامی که جنگ را باخته میبیند که ترامپ هیچ کدام از شروط را نپذیرفته و تدارک سنگین جنگ را دیده، موج افزایش بیکاری و افزایش قیمتها و محاصره دریایی باعث اتمام ذخیره دریایی شده وضعیت اقتصاد در نزدیکی نقطه صفر اعتراضات سنگین مردمی قرار گرفته است.
همان اعتراضاتی که در دی ماه سال قبل به دلیل بالا رفتن دلار و نبود ثبات اقتصادی باعث رخداد بزرگترین کشتار خونین مردمی شد حالا یک بار دیگر اعتراضات سنگین مردم علیه جمهوری اسلامی نسبت به وضعیت اقتصاد، معیشت و جامعه قریب الوقوع است و بار دیگر جمهوری اسلامی را در موقعیت تیر قرار خواهد داد. باید دید جمهوری اسلامی که توان مذاکره به اندازه برجام را ندارد، اعتراضات قریبالوقوع است، نفس جنگ دوباره بعد از ۲۰ روز با اتمام جنگ ۳۹ روزه به شماره افتاده چه مسیری را در پیش خواهد گرفت. آیا این بار نیز خیابان و موشک به کمک او خواهد رسید یا این بار خیابان و موشکهای آمریکا و اسرائیل او را به زیر خواهد کشید.
