جناب آقای رئیسجمهور،
تفاهم نامه ای که اخیراً با همتای ایرانی خود به امضا رساندید،پرتوی از امید را برای مردم کشور من، منطقه خلیج فارس و خاورمیانه و در واقع جامعه بینالمللی به همراه داشت. برای بسیاری که آرامش خاطر و چشماندازهای معیشتی و اقتصادیشان به شدت از درگیریهای اخیر آسیب دیده بود، این اقدام نشانهای از آن بود که شاید سرانجام این دوره دردناک رو به پایان باشد..
تصمیم شما در آن مقطع حساس مبنی بر عدم تشدید درگیری از طریق اعزام نیرو و تجهیزات بیشتر، گواهی بر دوراندیشی و قضاوت راهبردی شماست. برخلاف برخی از اسلاف شما که در جنگهایی چون ویتنام، عراق و افغانستان، در مواجهه با دشواریها مسیر تعمیق مداخله در تلاشهائی نهایتاً بیثمر را برگزیدند، شما راهی متفاوت و سنجیدهتر را انتخاب کردید. این رویکرد، که با حسن نیت و نقش سازنده میانجیهای مورد اعتماد از جمله دولت پاکستان همراه بوده است، بهدرستی مورد استقبال قرار گرفته است..
با این حال، جای شگفتی نیست که. از همان ابتدا، تلاشها برای کاهش تنش و تعامل، با کارشکنی نیروهای ذینفع—چه در داخل ایران و چه در میان بازیگران منطقهای و همچنین حامیان آنان در دیگر کشورها بویژه در کشور خودتان —مواجه بوده است.
تحولات اخیر، از جمله لحن تحریکآمیز برخی جریانهای تندرو در جریان مراسم تشییع آیتالله علی خامنهای، بر پیچیدگی اوضاع افزوده است.
اگرچه واکنش شما به چنین اظهارات خصمانهای قابل درک است، اما مهم است توجه داشته باشید که این اقدامات از سوی عناصری درمانده هدایت میشود که مصمماند مانع از ظهور رهبری عملگرا در ایران شوند. این گروهها از دست دادن نفوذ خود را در فضای سیاسی در حال تغییر هراس دارند—فضایی که بهطور فزایندهای به سوی بازسازی اقتصادی و بازگشت به جامعه بینالمللی سوق پیدا میکند؛ امری که مستلزم پایان درگیری و کاهش انزوای ایران است.
جناب آقای رئیسجمهور،
ضروری است به خاطر داشته باشید که این عناصر تندرو و بیاعتبار ممکن است برای حفظ موقعیت خود به هر ابزاری متوسل شوند، از جمله جعل اظهارات تحریکآمیز به نام چهرههای نوظهور رهبری—فردی که هنوز بهطور علنی نه صدا و نه سیمای او ظاهر نشدهاست.
توانایی آنان در بازتاب و تقویت چنین روایتهایی از طریق کنترل بخشی از رسانههای داخلی، به این اطلاعات نادرست وزن و دیدهشدن میبخشد. از این رو، ضروری است که چنین تاکتیکهایی شما را از پیگیری تفاهمی سازنده و قابل اتکا با نیروهای عملگراتر در ایران منحرف نکند.
ضمن اینکه توجه دارید برخی مواضع افراطی بیشتر مصرف داخلی دارد و برای کنترل تندروهاست و چندان جدی نیست و در دستور کار عملی آنها قرار ندارد.
در پایان، ماهیت کلی و تا حدی مبهم «یادداشت تفاهم»—بهویژه در چارچوب رقابت قدرت میان عملگرایان و تندروها در داخل ایران—ممکن است مستلزم صبر و انعطافپذیری بیشتری از سوی شما باشد.
مردم ایران در مجموع همواره نگاهی مثبت به غرب داشتهاند و بسیاری همچنان دیدگاهی همدلانه نسبت به ایالات متحده دارند. اتخاذ سیاستهایی که موجب تحمیل رنج نامتناسب به آنان شود، کمکی به شکلگیری روابطی سازنده و پایدار در آینده نخواهد کرد.
اطمینان دارم که صبر و رفتار سنجیده، نهتنها به انزوای نیروهای افراطی در همه سو کمک خواهد کرد، بلکه راه را برای دستیابی به نتیجهای برد-برد برای ایران، ایالات متحده، منطقه و جامعه بینالمللی هموار خواهد ساخت.
با احترام،
مهرداد خوانساری
