اختصاصی گروه سیاسی/ سپهر بابایی
در حالی که مراسم تشییع علی خامنهای با تبلیغات فراوان و شعارهای سازمانیافته برگزار شد، میلیونها ایرانی با نگرانی به آینده اقتصادی خود مینگرند. تورم نقطهبهنقطه که طبق گزارش مرکز آمار از ۸۰ درصد عبور کرده، همراه با آسیبهای ناشی ازدرگیریهای اخیر، زندگی روزمره را برای خانوادههای ایرانی به چالش کشیده است. رژیم جدید به رهبری مجتبی خامنهای، درنخستین هفتههای قدرت، نتوانسته وعدههای رفاهی را عملی کند وبار دیگر مردم عادی قربانی ماجراجوییهای منطقهای شدهاند.
دولت مسعود پزشکیان پیش از این قول تخصیص ارز بیشتر برای واردات و بهبود معیشت را داده بود، اما حملات متقابل در جنوب کشور و اختلال در تنگه هرمز، همه محاسبات را برهم زده است. قیمت کالاهای اساسی به شکل سرسامآوری افزایش یافته و بسیاری از خانوارها برای تأمین نیازهای اولیه با دشواری روبرو هستند.
این وضعیت، ادامه الگویی است که دههها گریبان گیر ایران بوده: اولویت دادن به ایدئولوژی و توهم قدرت نظامی بر رفاه عمومی.
وعدههای اقتصادی که به باد رفت
در ماههای پیش از تشدید درگیریها، مقامات دولتی از آزادسازی داراییهای مسدودشده و تزریق ارز به بازار سخن میگفتند. سخنگوی دولت حتی از تخصیص دو میلیارد دلار ارز برای بخش صنعت در گام نخست خبر داده بود. اما با آغاز دور جدید تنشهاکه با کشته شدن علی خامنهای همراه بود، این وعدهها به سرعت رنگ باختند.
مرکز آمار ایران اعلام کرده که نرخ تورم سالانه خانوارها در خرداد۱۴۰۵ به ۶۲ درصد رسیده و تورم نقطهبهنقطه از ۸۰ درصد عبورکرده است. این ارقام در شرایطی اعلام میشود که جنگ اخیر به زیرساختهای انرژی، بنادر و راههای ارتباطی آسیب زده و صادرات نفت را با اختلال مواجه کرده است.
در بازارهای تهران، اصفهان و مشهد، قیمت گوشت، برنج و روغن خوراکی در هفتههای اخیر جهش قابل توجهی داشته و بسیاری از شهروندان از کاهش قدرت خرید شکایت دارند.
رژیم جدید تحت رهبری مجتبی خامنهای، که تلاش میکند تصویر ثبات و انسجام از خود نشان دهد، هنوز برنامه مشخصی برای خروج از بحران اقتصادی ارائه نکرده است.
در عوض، تمرکز بر مراسم تشییع و نمایش قدرت نظامی بودهاست. این رویکرد، یادآور سالهای گذشته است که درآمدهای نفتیصرف پروژههای منطقهای و برنامههای نظامی شد، در حالی کهمردم در داخل کشور با تورم و بیکاری دست و پنجه نرم میکردند.
جنگ و ویرانی زیرساختها؛ هزینهای که مردم میپردازند
درگیریهای اخیر با ایالات متحده، آسیبهای سنگینی به جنوب کشور وارد کرده است. گزارشها از حملات به تأسیسات ساحلی در بندرعباس، چابهار و مناطق نزدیک بوشهر حکایت دارد. پلهای ارتباطی آسیب دیده، بنادر مختل شده و برخی تأسیسات انرژی هدف قرار گرفتهاند.
این ویرانیها مستقیماً بر زندگی مردم تأثیر گذاشته است. قطعی برق در تابستان داغ، کمبود سوخت و اختلال در زنجیره تأمین کالا،شرایط را برای خانوادهها سختتر کرده است. در استانهای جنوبی مانند هرمزگان و بوشهر، ساکنان محلی بیش از دیگران آسیب دیدهاند. صیادان و کامیونداران که معیشتشان به تنگه هرمز وابسته است، اکنون بیکار یا با درآمد ناچیز مواجه هستند.
رژیم با شعارهای انتقام و مقاومت، این هزینهها را توجیه میکند،اما واقعیت آن است که مردم ایران هیچ نفعی از این ماجراجوییها نبردهاند. برعکس، هر دور تنش جدید، تحریمهای بیشتری به همراه داشته و پنجرههای محدود اقتصادی را بسته است.
جانشینی موروثی مجتبی خامنهای نیز تغییری در این الگو ایجاد نکرده و نشانهای از تجدیدنظر اساسی در سیاستهای خارجی دیده نمیشود.
نارضایتی خاموش و آیندهای نامعلوم
در میان مراسم حکومتی تشییع، صدای نارضایتی مردم کمتر شنیده میشود، اما در گفتگوهای خصوصی و شبکههای اجتماعی، شکایت از وضعیت اقتصادی غالب است. بسیاری ازجوانان و طبقه متوسط، که امید به بهبود پس از توافقات احتمالی داشتند، اکنون با ناامیدی روبرو هستند. افزایش اعدامها و فشار امنیتی نیز فضا را برای بیان اعتراضات بسته است.
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که ادامه این وضعیت میتواند منجر به بحران عمیقتر شود. تورم بالای ۸۰ درصد، همراه با آسیب جنگ، قدرت خرید را به شدت کاهش داده و خطر اعتراضات اجتماعی را افزایش میدهد.
رژیم جدید برای مشروعیت خود نیاز به موفقیت اقتصادی دارد، اما سیاستهای فعلی دقیقاً خلاف این هدف عمل میکنند.
آینده ایران تحت رهبری مجتبی خامنهای همچنان مبهم است. اگر رژیم بر ماجراجوییهای منطقهای اصرار ورزد، مردم عادی بیشترین آسیب را خواهند دید. وعدههای رفاهی بار دیگر به تعویق افتاده و سفرههای خالی ایرانیان، قربانی اصلی این سیاستخواهد بود.
صدای مردم ایران، که در سایه شعارهای رسمی گم شده، همچنان فریاد میزند برای آرامش، معیشت و آیندهای بهتر. تنها زمانی این فریاد شنیده خواهد شد که رژیم اولویت را از توهم قدرت به رفاه مردم تغییر دهد – تغییری که تا کنون نشانهای از آن مشاهده نشده است.
