اختصاصی گروه سیاسی/ نیکان توحیدی
در سحرگاه ۱۷ فروردین ۱۴۰۵، سپاه اعلام کرد که سرتیپ پاسدار «مجید خادمی»، رئیس سازمان اطلاعات این نهاد، در حمله هوایی اسرائیل کشته شده است.
این رویداد به طور قطع دور جدید درگیریهای مستقیم میان جمهوری اسلامی و اسرائیل رقم خواهد زد.
خادمی یکی از چهرههای کلیدی دستگاه اطلاعاتی – امنیتی جمهوری اسلامی به شمار میرفت که بیش از چهار دهه در ساختار حفاظتی و اطلاعاتی سپاه فعالیت داشت.
مجید خادمی، متولد استان فارس و از نسل نخست پاسداران، در جنگ ایران و عراق عمدتا در نقشهای اطلاعاتی و ستادی حضور داشت و نه در خط مقدم رزم.
او دارای مدرک دکترای امنیت ملی و علوم دفاعی راهبردی بود. سوابق شغلی او از دهه ۱۳۶۰ با عضویت در سازمان اطلاعات سپاه آغاز شد و تا سال ۱۳۹۳ به عنوان جانشین حسین طائب، رئیس وقت این سازمان، شناخته میشد.
در اردیبهشت ۱۳۹۷ به ریاست سازمان حفاظت اطلاعات وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح منصوب گردید و در تیر ۱۴۰۱، با حکمی از سوی علی خامنهای، به ریاست سازمان حفاظت اطلاعات سپاه پاسداران رسید.
او از خرداد ۱۴۰۴ نیز سکان سازمان اطلاعات سپاه را در دست گرفت و تا زمان مرگ در این سمت باقی ماند.
نقش خادمی در سرکوبهای داخلی
سازمان اطلاعات و سازمان حفاظت اطلاعات سپاه، تحت رهبری خادمی، نقش محوری در کنترل اعتراضات داخلی و نظارت بر نیروهای خودی ایفا میکرد.
این نهادها مسئولیت مقابله با آنچه «نفوذ دشمن» و «اغتشاشات» نامیده میشود را بر عهده داشتند و در سالهای اخیر، به ویژه در جریان خیزشهای سراسری، متهم به طراحی و اجرای عملیاتهای گسترده سرکوب بودند.
خادمی سرکوب اعتراضات مردمی را بخشی از استراتژی «حداکثر وحشت» برای جلوگیری از تبدیل اعتراضات به اعتصاب توصیف میکرد که شامل نظارت گسترده سایبری، قطع یا کنترل ارتباطات و پروندهسازی علیه فعالان مدنی، روزنامهنگاران و اقلیتها بود.
وی بارها ادعا کرد که کشتار معترضان کار نیروهای امنیتی نیست و آن را به «تروریستها» و سرویسهای خارجی نسبت داد، در حالی که گزارشهای متعدد از نقش مستقیم نهادهای تحت فرمان او در بازداشتهای گسترده، شکنجه و جلوگیری از انتشار روایتهای مستقل از حوادثی مانند اعتراضات آبان ۱۳۹۸، اعتراضات پس از قتل حکومتی مهسا امینی و بالاخره، کشتار خونین دی ماه 1404 حکایت دارد.
نقش در جنایات برونمرزی سپاه
خادمی سالها به عنوان جانشین و همچنین رئیس سازمان اطلاعات سپاه، بر شبکه اطلاعاتی – عملیاتیای نظارت داشت که فراتر از مرزها نیز فعال بود.
این سازمان، علاوه بر جمعآوری اطلاعات داخلی، در پشتیبانی از عملیات برونمرزی نیروی قدس و هماهنگی با گروههای تروریستی – نیابتی منطقهای نقش داشت.
خادمی در سخنان خود بارها از حضور ایران در سوریه و اقدامات قاسم سلیمانی ستایش کرد و آن را نمونهای از «دفاع پیشدستانه» توصیف نمود.
سازمان تحت فرمان او همچنین متهم به طراحی و اجرای عملیات اطلاعاتی علیه مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور، از جمله تلاش برای ترور یا نظارت بر آنها، بوده است.
این فعالیتها بخشی از استراتژی گسترده سپاه برای گسترش نفوذ منطقهای و مقابله با تهدیدات خارجی از طریق شبکههای اطلاعاتی بود.
تحلیل آسیب وارده به ماشین سرکوب جمهوری اسلامی
کشته شدن مجید خادمی ضربهای قابل توجه به قلب تپنده دستگاه اطلاعاتی-امنیتی جمهوری اسلامی وارد میکند. او نه تنها یک مدیر ارشد، بلکه معمار اصلی راهبردهای سرکوب پیشدستانه در سالهای اخیر بود.
سازمان اطلاعات سپاه، به عنوان ستون فقرات «ماشین سرکوب»، مسئولیت هماهنگی بین نیروهای انتظامی، بسیج و واحدهای سایبری را بر عهده دارد. فقدان فردی با تجربه چهار دههای خادمی، که از دهه ۱۳۶۰ در ساختار حفاظتی-اطلاعاتی ریشه داشت، میتواند منجر به اختلال موقت در زنجیره فرماندهی شود.
این حذف، به ویژه در شرایطی که جمهوری اسلامی با تنشهای داخلی و خارجی همزمان روبهرو است، جمعآوری اطلاعات واقعی برای پیشبینی و مهار اعتراضات را تضعیف میکند.
استراتژی «حداکثر وحشت» که خادمی آن را شخصاً هدایت میکرد، نیازمند هماهنگی دقیق بین واحدهای مختلف بود؛ جانشین احتمالی او ممکن است زمان ببرد تا این شبکه را بازسازی کند.
از سوی دیگر، در حوزه برونمرزی، از دست دادن یک چهره کلیدی اطلاعاتی میتواند بر تنشآفرینیهای منطقهای جمهوری اسلامی تأثیر بگذارد و خلأهایی در شبکه جاسوسی و ضدجاسوسی رژیم ایجاد کند.
با این حال، ساختار سرکوب جمهوری اسلامی، که بر پایه وفاداری ایدئولوژیک و سلسلهمراتب نظامی استوار است، سابقه بازسازی سریع خود را دارد.
سپاه پاسداران احتمالا به زودی جانشینی تعیین خواهد کرد، اما کیفیت و سرعت این جایگزینی مشخص نیست. در کوتاهمدت، این رویداد میتواند بر روحیه نیروهای امنیتی تأثیر منفی بگذارد و به مخالفان داخلی و خارجی سیگنال ضعف بدهد.
در بلندمدت، اما، آسیب اصلی به کارایی کلی ماشین اطلاعاتی-سرکوب وارد شده است؛ زیرا خادمی تجسم تجربه عملی و دانش نهادی بود که جایگزینی آن آسان نخواهد بود.
از سوی دیگر، این حادثه، در ادامه زنجیره ترورهای هدفمند اسرائیل علیه فرماندهان ارشد سپاه، نشاندهنده عمق نفوذ اطلاعاتی دشمنان جمهوری اسلامی است و میتواند فصل جدیدی از فشار بر ارکان امنیتی رژیم را رقم بزند.
به هر حال، خادمی هر که بود و هر چه کرد، مرگ او میتواند حداقل التیامبخش قلبهای زخم خورد دی ماه 1404 باشد. جایی که هزاران نفر از جوانان ایران در خیابانها با گلولههای جنگی نقش بر زمین شدند و مردم، سازمان اطلاعات سپاه را در ردیف نخست متهمان این حادثه دلخراش قرار میدهند.
