خودرو هست، پول تعمیر نیست

اختصاصی گروه اجتماعی/ مریم روشن

گرانی لوازم یدکی دیگر فقط یک دغدغهٔ فروشگاهی نیست؛ به معمای روزمرهٔ مالکان خودرو تبدیل شده است. در بازار چراغ‌برق و خیابان ملت تهران، جایی که سال‌هاست قطعات خودرو در آن مبادله می‌شود، خریدار امروز نه‌تنها باید قیمت قطعه را بپردازد، بلکه با هزینهٔ نصب، ریسک کیفیت و احتمال به تعویق انداختن تعمیر نیز روبه‌روست.

بازار پر از قطعه، خالی از مشتری
در مغازه‌های این بازار، قفسه‌ها پر از قطعه است، اما فضای کسب‌وکار چندان گرم نیست. فروشندگان از افزایش هزینهٔ تأمین کالا می‌گویند و مشتریان، پیش از خرید، قیمت چند مغازه را با هم مقایسه می‌کنند. برخی پس از شنیدن قیمت، خرید را به زمان دیگری موکول می‌کنند.
برآورد یکی از فعالان بازار حاکی است که قیمت برخی قطعات از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. این رقم البته روایت فروشندگان است و به‌تنهایی نمی‌تواند معیار قطعی برای کل بازار باشد؛ با این حال، جهت حرکت قیمت‌ها را روشن می‌کند.
برای نمونه، قیمت برخی قطعات در فروشگاه‌های اینترنتی از حدود ۵۹۰ هزار تومان شروع می‌شود و برای خودروی دنا به بیش از ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد. این ارقام مربوط به محصولات مشخص‌شده در دیجی‌کالا هستند و نباید نرخ قطعی تمام فروشگاه‌های بازار تلقی شوند.

هزینه‌ای که از قطعه فراتر می‌رود
مسئله تنها گران شدن قطعه نیست. مالک خودرو باید دستمزد تعمیرکار را هم بپردازد و در بسیاری موارد، این هزینه سهم قابل‌توجهی از فاکتور نهایی را به خود اختصاص می‌دهد. یکی از فروشندگان می‌گوید گاهی دستمزد نصب و تعمیر از قیمت خود قطعه بیشتر شده است.
نتیجه این است که تصمیم خرید دیگر صرفاً فنی نیست، بلکه اقتصادی شده است. خانواده‌ای که خودرو برایش وسیلهٔ رفت‌وآمد است، ممکن است تعمیر را عقب بیندازد و کسی که با خودرو کار می‌کند، بخشی از درآمد روزانه‌اش را در معرض خطر ببیند.

گزینهٔ ارزان، هزینهٔ پنهان
فشار قیمت، برخی خریداران را به سمت قطعات دست‌دوم یا تعمیر قطعهٔ قدیمی می‌برد. این انتخاب در ظاهر هزینه را کاهش می‌دهد، اما اگر قطعه ضمانت نداشته باشد، استهلاک بالایی داشته باشد یا زودتر از موعد خراب شود، هزینهٔ نهایی می‌تواند از خرید یک قطعهٔ سالم بیشتر شود.
نگرانی دیگری نیز وجود دارد. افزایش قیمت‌ها می‌تواند تقاضا برای قطعات ارزان و نامشخص را بیشتر کند. تشخیص قطعهٔ اصل از نمونهٔ بی‌کیفیت برای خریدار عادی آسان نیست و قیمت بالا هم به‌تنهایی تضمین اصالت نیست. با این حال، نبود آمار رسمی و مستند از میزان قطعات تقلبی، مانع از ارائهٔ برآورد دقیق است.

خطری که کم‌رنگ نمی‌شود
فروشندگان هشدار می‌دهند که ادامهٔ این روند می‌تواند برخی مالکان را به سمت قطعات دست‌دوم و حتی قطعات سرقتی سوق دهد؛ خطراتی که نه‌تنها هزینهٔ تعمیر، بلکه امنیت و ایمنی خودرو را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. گرانی لوازم یدکی در نهایت از ویترین مغازه‌های ملت و چراغ‌برق عبور می‌کند و به زندگی خانوارها می‌رسد؛ جایی که خودرو هنوز در پارکینگ است، اما هزینهٔ نگه‌داشتنش هر روز سنگین‌تر می‌شود.