مصداق هدایت
ایران مظنون به دست داشتن در طرح مفروض بمبگذاری در یک پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (RAF) است که مورد استفاده نیروهای آمریکایی قرار میگیرد. پلیس ضدتروریسم بریتانیا در حال بررسی این پرونده است و پنج مرد به ظن برنامهریزی برای اقدام تروریستی دستگیر شدند که البته این افراد با قرار وثیقه سنگین و تحت شرایط سختگیرانه آزاد شدند. این بازداشتها پس از شناسایی سه ون در حال حرکت به سمت روستایی در نزدیکی پایگاه «ار.ای.اف فیرفورد» در گلاسترشر صورت گرفت. این پایگاه به عنوان یکی از پاسگاههای فرماندهی نیروی هوایی آمریکا برای عملیات در اروپا عمل میکند و توسط هواپیماهای آمریکایی برای انجام حملات علیه ایران در جنگ جاری آمریکا و اسرائیل علیه این کشور مورد استفاده قرار گرفته است. نخستوزیر بریتانیا در گفتگویی با بخش جهانی شبکه بیبیسی، بیآنکه ماهیت مدارکی را که دولت بریتانیا بر آنها تکیه میکند فاش کند، گفت که «نشانههای قوی» وجود دارد که ایران در آنچه در اوایل این هفته در پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در فرفورد در جنوب غربی انگلستان رخ داد نقش داشته است.
بنا به گزارش روزنامه تلگراف، پلیس بریتانیا همچنین احتمال تلاش روسیه برای خرابکاری را مد نظر قرار داده است، اگرچه با توجه به نقشی که این پایگاه در مناقشه خاورمیانه ایفا کرده، انگیزه مرتبط با ایران محتملترین گزینه دانسته میشود. این در حالی است که ایران پیش از این اعلام کرده بود هر پایگاهی که برای حمله به خاک این کشور استفاده شود، یک هدف مشروع است. اگر مشخص شود تهران پشت طرح هدف قرار دادن پایگاه فیرفورد بوده است، نشان میدهد که این کشور در حال گسترش دامنه اهداف خود هنگام مواجهه با آمریکا و کشورهای پشتیبان عملیات نظامی آن، نظیر بریتانیا، است. تلگراف در ادامه گزارش خود نوشت که با سرایت تنشهای زمان جنگ به آن سوی مرزها، باور بر این است که ایران در موجی از حوادث در بریتانیا و سراسر اروپا نقش داشته است.
از سوی دیگر، چهارشنبه هشتم مهر، یک هواپیمای اماراتی که از دوبی به تلآویو پرواز میکرد، ناگهان از مسیر پرواز منحرف شد و در عربستان سعودی فرود آمد. رسانههای اسرائیل از قول مسافران گفتهاند که خلبان هواپیما در حین پرواز چاقو خورده است. برخی منابع خبری عبری نیز گزارش دادند که این ظن وجود دارد که تهران در این پرونده دست داشته باشد.
گستره وسیع تهدیدها
پس از حملات اولیه آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، تهران بلافاصله با پرتاب موشک و پهپاد علیه نیروهای آمریکایی مستقر در خاورمیانه دست به تلافی زد. این حملات موجب بروز هرجومرج شد و ایران هدف قرار دادن مناطق دیگر در کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی، از جمله مناطق متراکم شهری مانند دبی در امارات متحده عربی و همچنین زیرساختهای انرژی را آغاز کرد. ظرف چند روز، حدود دوازده کشور تحت تأثیر تلاش تهران برای گسترش جنگ قرار گرفتند؛ از جمله قبرس، محل پایگاه «ار.ای.اف آکروتیری» که هدف پهپادهای ایرانی قرار گرفت. حملات پس از آن شدت یافت که کییر استارمر، نخستوزیر وقت، پس از امتناع اولیه اعلام کرد که سایتهای نظامی بریتانیا میتوانند توسط آمریکا برای حمله به ایران مورد استفاده قرار گیرند. گفتنی است که بریتانیا به عنوان متحد آمریکا و با توجه به منافعش در امنیت خاورمیانه، اغلب نیروهای خود را در همان مکانهای نیروهای آمریکایی، مانند اربیل در عراق، مستقر میکند. با طولانی شدن مناقشه، ایران تأسیسات نفتی را نیز هدف قرار داده است؛ امری که بحران عرضه انرژی را تشدید کرده است، چرا که محاصره تنگه هرمز تردد نفتکشها از این آبراه استراتژیک را به قطرهای ناچیز تقلیل داده است. این امر باعث افزایش قیمت سوخت در سراسر جهان شده و در حال سوق دادن نرخ تورم به سمت بالا در کشورهایی از جمله بریتانیا است، موضوعی که کارشناسان هشدار دادهاند ممکن است در سال آینده وخیمتر شود.
از سوی دیگر، حملاتی نیز از سوی گروههای نیابتی ایران در منطقه، موسوم به «محور مقاومت»، صورت گرفته است. شبهنظامیان همسو با ایران در عراق نیروهای آمریکایی را هدف قرار دادهاند. اخیراً شورشیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن دست به تشدید تنش بیسابقهای زدهاند و عربستان سعودی را چنان شدیداً هدف قرار دادهاند که برخی کشورهای اروپایی، از جمله فرانسه و بریتانیا، موافقت کردهاند برای مقابله با حملات و حفاظت از منابع انرژی، حمایت نظامی ارائه دهند. با توجه به ادامه اینگونه تحولات، میتوان انتظار داشت که این تهدیدها همچنان ادامه داشته باشد.
حملات دیجیتال
طی سالهای اخیر، هکرهای جمهوری اسلامی برای اختلال در زندگی روزمره در سراسر جهان به فضای مجازی روی آوردهاند، تاکتیکی ارعابکننده که شاید سرنوشت میدان نبرد را تعیین نکند، اما میتواند روحیه حریف را تضعیف کند. بنا به گزارش گاردین، تا اواخر ماه مارس، شرکت امنیتی آمریکایی «دیجیسرت» تقریباً ۵۸۰۰ حمله سایبری را که توسط حدود ۵۰ گروه مرتبط با ایران سازماندهی شده بود، ردیابی کرد. بیشتر این حملات اهداف آمریکایی و اسرائیلی را نشانه رفته بودند، اگرچه بحرین، کویت و قطر نیز هدف قرار گرفتند. در ماههای ژوئیه و اوت، موجی هماهنگ از حملات سایبری به تأسیسات آب و فاضلاب در دستکم ۱۲ ایالت آمریکا ضربه زد در همان بازه زمانی، هکرها یک نیروگاه بریتانیایی را به مدت چهار روز تعطیل کردند؛ رویدادی که گمان میرود نخستین باری باشد که یک حمله سایبری مرتبط با ایران موفق به تعطیل کردن یک مرکز در بریتانیا شده است.
بنا به گزارش جروزالم پست، هکرهای مرتبط با جمهوری اسلامی همچنین مراکز داده در آمریکا را هدف قرار دادهاند، یعنی بخش پشتیبان و فیزیکی اینترنت که سرورها و سایر تجهیزات ذخیرهسازی، پردازش و هدایت اطلاعات دیجیتال را (چه برای وبگردی و چه برای امنیت حساس نظامی) در خود جای داده است. از کار انداختن مراکز داده میتواند عملیات غیرنظامی و نظامی را به شدت مختل کند. از سوی دیگر، یک گروه هکری طرفدار جمهوری اسلامی حتی مسئولیت نفوذ به حساب کاش پاتل، مدیر افبیآی را بر عهده گرفت و برخی حملات سایبری نیز به بیمارستانها ضربه زد. یکی از عملیاتهای پیچیده منسوب به ایران شامل ارسال پیامکی حاوی یک لینک بود که ادعا میکرد اطلاعات لحظهای درباره پناهگاههای ضدبمب به اسرائیلیها ارائه میدهد. اما این لینک به جای دانلود یک ابزار کاربردی، بدافزار جاسوسی را در سیستم تزریق میکرد تا به دوربین، موقعیت مکانی و دادههای دستگاه دسترسی پیدا کند. در ماه ژوئن، مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا افشا کرد که بیش از ۲۰۰ حادثه سایبری را مدیریت کرده است که ۷۵ درصد از آن حملات با بازیگران متخاصم دولتی، بهویژه روسیه، چین و ایران مرتبط بوده است.
ارعاب ترکیبی
بنا به گزارش تلگراف، جنگ هیبریدی جمهوری اسلامی از حملات سایبری صرف فراتر رفته و شامل نفوذ به اروپا از طریق شبکههای تبهکاری یا جذب آنلاین جوانان برای اجرای عملیات نیز میشود؛ دو روشی که امکان تکذیبپذیری موجه را برای عامل اصلی فراهم میکند. در ماه مارس، یک گروه اسلامگرای مرموز و طرفدار ایران به نام «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» اعلام موجودیت کرد و مسئولیت حملاتی در سراسر اروپا را در پلتفرم تلگرام بر عهده گرفت. این حملات موسسات یهودی مانند کنیسهها را هدف قرار دادند. در ماه مارس، انفجاری در سفارت آمریکا در اسلو رخ داد. در حادثهای دیگر، پلیس فرانسه اعلام کرد نخستین مظنون بازداشتشده در طرح ناکام بمبگذاری در ساختمان «بنک آف آمریکا» در پاریس، در ازای ۶۰۰ یورو (۵۲۰ پوند) از طریق اسنپچت اجیر شده بود. سپس در ماه آوریل، گروه اصحاب الیمین مسئولیت حمله با چاقو به دو مرد یهودی بریتانیایی در شمال لندن را بر عهده گرفت.
گفتنی است که حتی پیش از وقوع جنگ فعلی ایران، تهران بارها افرادی را در خاک اروپا هدف قرار میداد. اکتبر سال گذشته، کن مککالوم، رئیس امآی5، افشا کرد که سرویسهای امنیتی بریتانیا از سال ۲۰۲۲ تاکنون ۲۰ توطئه بالقوه کشنده تحت حمایت ایران را خنثی کردهاند. در سال ۲۰۲۵، پیش از وقوع جنگ فعلی، گزارشی از کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان بریتانیا ارزیابی کرد که جمهوری اسلامی در مقام یک «تهدید گسترده، مداوم و غیرقابل پیشبینی» عمل میکند. در این گزارش آمده است که بزرگترین تهدید از جانب ایران، «تهدید جانی علیه مخالفان و منتقدان» شناسایی شده است.
انزوا در پی اقدامات مخرب
در نهایت، سیاستهای تنشزا و اقدامات فرامرزی جمهوری اسلامی، از حملات موشکی و پهپادی و خرابکاریهای سایبری گرفته تا سازماندهی توطئههای تروریستی در خاک کشورهای غربی، تنها به انزوای شدیدتر بینالمللی و شکلگیری ائتلافهای دفاعی فراملی علیه حکومت منجر میشود. بدون تردید، این رویکرد که حوزه درگیری را از مناقشات منطقهای به تهدید زیرساختهای حیاتی، بیمارستانها، و امنیت شهروندان در اروپا و آمریکا گسترش داده است، پاسخ متقابل متحدان غربی و بریتانیا را به همراه داشته و خطر گسترش دامنه جنگ به داخل کشور و پاسخهای مستقیم نظامی را به شدت افزایش میدهد.
در سوی دیگر، تاوان اصلی این گستره از تنشآفرینی را مردم ایران پرداخت میکنند که سایه سنگین جنگ، بیثباتی و فشارهای حاد اقتصادی را بر زندگی روزمره خود احساس میکنند. انسداد شاهراههای اقتصادی مانند تنگه هرمز و صدمه به زیرساختهای انرژی نه تنها اقتصاد جهانی را دچار اختلال میکند، بلکه با تشدید تحریمها، بحران سوخت و تورم افسارگسیخته داخل کشور، سفره و معیشت ایرانیان را بیش از پیش کوچک میسازد. در واقع، میتوان چنین گفت که صرف منابع ملی در مناقشات نیابتی و حملات فرامرزی، مردم را در برابر تبعات ویرانگر فروپاشی اقتصادی، ناامنی و بحرانهای معیشتی تنها و آسیبپذیرتر رها میکند.