در متون تاریخی و حجاری‌های تخت جمشید، نمونه‌های اولیه این ساز به عنوان ابزاری رزمی و تشریفاتی برای اعلام اخبار مهم، آغاز نبردها و مراسم رسمی دربار هخامنشی مورد استفاده قرار می‌گرفته است
نمونه تاریخی و مشهور این ساز که با نام «کرنای هخامنشی» شناخته می‌شود، در سال ۱۳۳۶ در کاوش‌های باستان‌شناسی تخت جمشید کشف شد که طول آن به بیش از یک متر می‌رسد و از جنس مفرغ ساخته شده است.
نقطه عطف دیگر در تاریخ معاصر این ساز، به بازسازی و طنین دوباره آن در جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی در سال ۱۳۵۰ بازمی‌گردد؛ جایی که گروهی از نوازندگان با لباس‌های سنتی دوره هخامنشی با استفاده از نمونه‌های بازسازی‌شده این ساز، نوای باستانی آن را پس از قرن‌ها در پاسارگاد طنین‌انداز کردند.
