اختصاصی گروه سیاسی/ نیکان توحیدی
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، به جمهوری اسلامی در مورد ادامه بستن تنگه هرمز، هشدار داده و اعلام کرده است که اگر ایرانظرف ۴۸ ساعت، تنگه هرمز را بهطور کامل و بدون تهدید باز نکند،ایالات متحده آمریکا به نیروگاههای برق حمله خواهد کرد.
وی میگوید که این اقدام را ابتدا از بزرگترین نیروگاه برق ایرانشروع خواهد کرد.
ایران با ظرفیت نصبشده حدود ۹۵ تا ۱۰۰ هزار مگاوات برق (تاابتدای سال ۱۴۰۵ شمسی / ۲۰۲۶ میلادی) یکی از بزرگترینتولیدکنندگان برق در منطقه خاورمیانه است.
بیش از ۸۰ درصد این ظرفیت از نیروگاههای حرارتی (گازی، بخاریو سیکل ترکیبی) تأمین میشود، حدود ۱۳ درصد برقآبی و کمتر از ۳تا ۵ درصد تجدیدپذیر (خورشیدی و بادی).
در شرایطی که ناترازی برق همچنان چالش اصلی کشور است،نیروگاههای بزرگ نقش حیاتی در تأمین پیک مصرف تابستانی وپایداری شبکه دارند.
حالا اما دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پستی در Truth Social تهدید کرد: «اگر ایران تنگه هرمز را بهطور کامل و بدون تهدیدظرف ۴۸ ساعت بازگشایی نکند، ایالات متحده به نیروگاههای برقاین کشور حمله کرده و آنها را نابود خواهد کرد و از بزرگترین آنهاشروع میکند.»
این تهدید در حالی مطرح شد که تنگه هرمز حدود ۲۰ درصد نفتجهان را عبور میدهد و اختلال در آن، قیمت جهانی انرژی را به شدت افزایش داده است.
با توجه به اینکه ترامپ اعلام کرده که در حمله احتمالی از بزرگترین نیروگاه شروع خواهد کرد، مهمترین نیروگاههای ایران را بر اساس ظرفیت نامی و نقش واقعی در شبکه به ترتیب اهمیت بررسی میکنیم و سپس به اثرات ویرانگر احتمالی حمله به آنها میپردازیم.
۱. نیروگاه سیکل ترکیبی شهدای پاکدشت (دماوند)
ظرفیت: ۲۸۶۸ مگاوات (۱۲ واحد گازی + ۶ واحد بخار).
موقعیت: نزدیک پاکدشت، استان تهران.
این بزرگترین نیروگاه حرارتی ایران و خاورمیانه است و حدود ۴ تا ۶درصد برق کل کشور را تأمین میکند. رکورددار تولید سالانه وتأمینکننده اصلی پیک مصرف پایتخت و استانهای مرکزی.
۲. نیروگاه شهید سلیمی (نکا)
ظرفیت: حدود ۲۲۱۴ مگاوات (ترکیبی بخاری و سیکل).
موقعیت: ساحل دریای خزر، مازندران.
یکی از قدیمیترین مجتمعهای بزرگ شمال؛ نقش کلیدی در تأمینبرق استانهای شمالی و جلوگیری از خاموشیهای فصلی.
۳. نیروگاه برقآبی کارون ۳
ظرفیت: ۲۰۰۰ تا ۲۲۸۰ مگاوات.
موقعیت: خوزستان.
بزرگترین نیروگاه برقآبی فعال کشور؛ تولید پیک بسیار بالا در فصلپرآب و کمک به تنظیم فرکانس شبکه سراسری.
۴. نیروگاه رجایی
ظرفیت: ۲۰۴۲ مگاوات (سیکل ترکیبی و گازی).
موقعیت: قزوین.
حیاتی برای تأمین برق تهران و استانهای مرکزی؛ یکی ازنزدیکترین نیروگاههای بزرگ به پایتخت.
۵. نیروگاه سیکل ترکیبی خرمآباد
ظرفیت: ۱۹۳۶ مگاوات.
موقعیت: لرستان.
از جدیدترین نیروگاههای بزرگ؛ کمک به کاهش ناترازی در غرب وجنوب غربی کشور.
۶. نیروگاه رامین
ظرفیت: ۱۸۹۰ تا ۱۹۰۰ مگاوات (بخاری).
موقعیت: اهواز، خوزستان.
یکی از قدیمیترین و بزرگترین نیروگاههای جنوب؛ تأمینکننده اصلیبرق خوزستان و شبکه سراسری.
۷. نیروگاههای مپنا (پرند و مشابه)
ظرفیت: ۹۰۰ تا ۱۴۰۰ مگاوات.
موقعیت: اطراف تهران.
نقش مکمل و حیاتی در پشتیبانی از پایتخت.
۸. نیروگاه اتمی بوشهر
ظرفیت: ۱۰۰۰ مگاوات (واحد ۱).
تنها نیروگاه هستهای فعال؛ تولید پایدار بدون انتشار کربن و حدود ۱تا ۲ درصد برق کشور.
۹. نیروگاههای برقآبی کارون ۴، مسجدسلیمان و دز
هر کدام ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاوات؛ مجموع زنجیره کارون و دز بیش از۶۰۰۰ مگاوات.
مهمترین مجموعه برقآبی کشور با نقش تنظیمکننده شبکه.
۱۰. نیروگاههای خورشیدی بزرگ (فولاد مبارکه، آفتاب شرق)
حداکثر ۱۰۰ تا ۶۰۰ مگاوات هر کدام.
در حال رشد سریع اما هنوز سهم کمی دارند.
اثرات ویرانگر حمله به این نیروگاهها
حمله به این تأسیسات – بهویژه شروع از «بزرگترین» یعنی دماوند – میتواند فاجعهای ملی ایجاد کند. دماوند به تنهایی حدود ۵ درصدبرق کشور را تولید میکند؛ نابودی آن باعث خاموشی گسترده و فوری در تهران، البرز، قزوین و استانهای مرکزی خواهد شد. بیمارستانها، پمپهای آب، مترو، صنایع فولاد و پتروشیمی فلج میشوند.
تخمین زده میشود که حتی حمله محدود به ۳-۴ نیروگاه برتر (دماوند،نکا، کارون ۳ و رجایی) حدود ۱۰ تا ۱۵ هزار مگاوات (۱۵ درصد کلظرفیت) را از شبکه خارج کند.
اثرات زنجیرهای:
– خاموشیهای سراسری و طولانی: شبکه برق ایران به شدت بهاین نیروگاههای بزرگ وابسته است. خروج ناگهانی آنها باعث افتفرکانس، tripping واحدهای دیگر و blackout سراسری میشود(مشابه آنچه در تابستانهای ناترازی رخ داد اما صدها برابرشدیدتر).
– بحران انسانی: قطع برق بیمارستانها و مراکز درمانی منجر بهمرگ بیماران وابسته به دستگاهها میشود. آبرسانی شهری مختل شده و در تابستان گرما، تلفات انسانی افزایش مییابد.
– ضربه اقتصادی عظیم: صنایع بزرگ خوزستان (نفت، گاز،فولاد) که به رامین و کارون وابستهاند، متوقف میشوند. تولید ناخالصداخلی روزانه میلیاردها دلار آسیب میبیند. قیمت برق در بازار آزادسرسامآور بالا میرود و صادرات محصولات انرژیبر صفر میشود.
– ریسک ویژه بوشهر: حمله به نیروگاه هستهای بوشهر نه تنها۱۰۰۰ مگاوات را حذف میکند، بلکه خطر نشت رادیواکتیو و آلودگی خلیج فارس را به همراه دارد – فاجعهای محیطی با ابعاد چرنوبیل کوچک.
– اثرات منطقهای و جهانی: ایران ممکن است در پاسخ،تأسیسات انرژی آمریکا و اسرائیل در منطقه یا حتی تنگه هرمز ر ابیشتر مختل کند. قیمت جهانی نفت که قبلاً از ۱۰۰ دلار عبور کرده،به راحتی به ۱۲۰-۱۵۰ دلار میرسد. زنجیره تأمین جهانی انرژی مختل میشود.
نیروگاههای برقآبی مانند کارون ۳ نیز آسیبپذیرند؛ بمباران سد یاتوربینها نه تنها تولید را متوقف میکند بلکه سیلاب یا کمبود آب درپایین دست ایجاد میکند. نیروگاههای جدید سیکل ترکیبی (خرمآباد) که تازه وارد مدار شدهاند، بازسازیشان سالها زمان و میلیاردهادلار هزینه میبرد.
نیروگاههای سیکل ترکیبی (دماوند، رجایی، نکا) و برقآبی خوزستان ستون اصلی شبکه هستند و نابودیشان میتواند کشور را سالها بهعقب بیندازد. در کوتاهمدت، هر حملهای بحران بیسابقهای ایجادمیکند که نه تنها امنیت ملی ایران، بلکه ثبات انرژی جهان را تهدید میکند..
