اختصاصی گروه اجتماعی/رها صدیق
با تشدید درگیریهای نظامی و افزایش حملات در اطراف تهران، نگرانیها درباره وضعیت زندانیان در زندان اوین افزایش یافته است. گزارشهایی که در روزهای اخیر از طریق تماسهای کوتاه زندانیان با خانوادهها و روایتهای بستگان آنان منتشر شده، از فضایی پرتنش در داخل زندان حکایت دارد؛ فضایی که به گفته خانوادهها با صدای انفجارها، محدودیتهای بیشتر و بیخبری از وضعیت بندها همراه شده است. بر اساس این روایتها، زندانیان در شرایطی قرار گرفتهاند که همزمان با ادامه حملات در پایتخت، دسترسی آنان به اطلاعات و ارتباط با بیرون نیز محدودتر از گذشته شده است. خانوادهها میگویند در چنین وضعیتی، نگرانی اصلی آنان امنیت و سلامت زندانیان است.
صدای جنگ در بندها
«انفجارها تا داخل زندان شنیده میشود» برخی زندانیان در تماسهای کوتاه با خانوادههایشان گفتهاند که صدای انفجارها و عبور جنگندهها بهطور مداوم در اطراف زندان شنیده میشود. به گفته بستگان آنان، این صداها گاه آنقدر نزدیک است که لرزش آن در داخل ساختمانها نیز احساس میشود.
یکی از اعضای خانواده یک زندانی میگوید:
«در تماس کوتاهی که داشتیم فقط گفتند صدای انفجارها خیلی نزدیک است. گفتند بعضی شبها تقریباً نمیتوانند بخوابند.»
در روایت دیگری، یکی از بستگان زندانیان خارجی در اوین گفته است که انفجارهای نزدیک به زندان باعث شکستن شیشهها و آسیب دیدن بخشی از ساختمان شده است. به گفته او، زندانیان گفتهاند که «صدای جنگندهها و انفجارها را کاملاً واضح میشنوند». این شرایط به گفته خانوادهها، فضای داخل بندها را به شدت متشنج کرده و بسیاری از زندانیان در وضعیت اضطراب دائمی به سر میبرند.
اختلال در اداره زندان
«درها را قفل کردهاند» همزمان با شدت گرفتن حملات، گزارشهایی نیز درباره اختلال در روند اداره زندان منتشر شده است. برخی خانوادهها میگویند در تماسهایی که با زندانیان داشتهاند شنیدهاند که در بعضی زمانها کارکنان زندان محل کار خود را ترک کردهاند یا حضورشان در بخشهایی از زندان کاهش یافته است. به گفته یکی از بستگان زندانیان: «گفتند درِ بندها را بستهاند و رفتوآمد خیلی محدود شده است. نمیدانیم دقیقاً چه اتفاقی افتاده اما مشخص است که شرایط عادی نیست.»
در چنین شرایطی، محدود شدن تردد در داخل زندان و بسته بودن درهای بندها باعث افزایش نگرانیها درباره وضعیت زندانیان شده است؛ بهویژه در صورتی که درگیریها در اطراف شهر ادامه پیدا کند.
نگرانی خانوادهها پشت درهای زندان
در روزهای اخیر برخی خانوادههای زندانیان برای پیگیری وضعیت عزیزانشان به اطراف زندان مراجعه کردهاند. آنان میگویند به دلیل محدود بودن ارتباط زندانیان با بیرون، اطلاعات دقیقی از وضعیت داخل زندان در دسترس نیست. یکی از بستگان زندانیان میگوید: «بزرگترین مشکل این است که هیچ خبری نداریم. نمیدانیم داخل زندان چه میگذرد. وقتی صدای انفجارها را در شهر میشنویم، طبیعی است که نگران شویم.»
به گفته خانوادهها، نگرانی اصلی آنان دسترسی زندانیان به امکانات اولیه مانند غذا، دارو و خدمات درمانی در شرایط بحرانی است.
زندانی در دل یک منطقه پرتنش
زندان اوین در شمال تهران و در نزدیکی برخی مناطق حساس پایتخت قرار دارد؛ موضوعی که در شرایط تنش نظامی نگرانیها درباره امنیت آن را افزایش میدهد. در سالهای گذشته نیز این زندان در مقاطعی شاهد حوادث امنیتی و خسارت به برخی بخشها بوده است. اکنون با ادامه درگیریها، خانواده زندانیان و فعالان حقوق بشر خواستار توجه بیشتر به وضعیت زندانیان شدهاند. آنان میگویند در شرایط جنگی، امنیت و سلامت زندانیان باید بهطور ویژه مورد توجه قرار گیرد.
نگرانیای که ادامه دارد
با وجود گزارشهایی که از داخل زندان منتشر میشود، تصویر دقیق و کاملی از وضعیت اوین در دست نیست. محدود بودن دسترسی رسانهها و دشواری ارتباط با زندانیان باعث شده بسیاری از جزئیات همچنان نامشخص بماند. با این حال آنچه از روایتهای خانوادهها برمیآید، نگرانی عمیق آنان درباره شرایطی است که زندانیان در آن به سر میبرند؛ نگرانیای که با هر صدای انفجار در شهر بیشتر میشود.
