اختصاصی اجتماعی/ رها صدیق
در پی جان باختن یک کودک ۱۲ ساله در شهر دهدشت که دارای بیماری زمینهای بوده و با تأخیر به مرکز درمانی مراجعه کرده است، نگرانیها درباره شدت گرفتن بیماریهای ویروسی تنفسی در کشور افزایش یافته است. این حادثه تلخ همزمان با اعلام رسمی وزارت بهداشت مبنی بر فوت دهها نفر از هموطنان بر اثر آنفلوآنزا رخ داده و بار دیگر توجه افکار عمومی و کارشناسان را به احتمال بروز یک اپیدمی فراگیر جلب کرده است؛ اپیدمیای که میتواند ترکیبی از آنفلوآنزا و کووید-۱۹ باشد. در همین زمینه، دکتر حمید سوری، استاد اپیدمیولوژی و مدرس بینالمللی سلامت، در گفتوگویی با «هموطن» نسبت به وضعیت موجود هشدار داده و بر ضرورت شفافیت اطلاعات و آمادگی نظام سلامت تأکید کرده است.
اپیدمی آنفلوآنزا یا کرونا؟؟ یا هردو؟
حمید سوری با اشاره به گزارش فوت ده ها نفر از هموطنان که توسط وزارت بهداشت اعلام شده، می گوید: نگرانی ها در مورد بازگشت اپیدمی تهدید کننده دیگری را تشدید کرده است. با توجه به توزیع جمعیتی مبتلایان وجود آنفولانزا A قطعی بنظر می رسد اما با توجه به عدم نظام مراقبت ژنومیک در ایران میتوان مدعی شده که تمامی موارد ابتلا یا مرگ ناشی از کرونا نیست؟؟
او می افزاید: در زمستان ویروس آنفلوآنزا فعال تر می شود و برخلاف کووید-۱۹ که از الگوی فصلی تبعیت نمی کند رخداد این اپیدمی را میتوان قطعی دانست.
اما آیا وزارت بهداشت اطلاعاتی در مورد افراد واکسینه شده امسال بر علیه آنفلوآنزا گزارشی منتشر کرده است؟ آیا آمار رسمی وزارت بهداشت شامل همه موارد ابتلاست یا فقط موارد ثبتشده در مراکز درمانی؟ بسیاری از بیماران ممکن است در خانه درمان شوند و در آمار نیایند.
گزارشها از غالب شدن سوش H3N2 خبر میدهند، اما هنوز مشخص نیست آیا سایر زیرگونههای آنفلوآنزا نیز در گردش هستند و سهم آنها چقدر است. سوری در ادامه می گوید: برخلاف سالهای گذشته، این بار کودکان ۵ تا ۱۴ سال بیشترین سهم ابتلا را دارند. چرا الگوی ابتلا تغییر کرده و چه عواملی باعث آسیبپذیری بیشتر کودکان شده است. اپیدمی فعلی در ایران ممکن است ترکیبی از آنفلوآنزا نوع A و کووید-۱۹ باشد، زیرا امکان ابتلای همزمان (coinfection) وجود دارد و علائم این دو بیماری بسیار مشابهاند، که تشخیص و گزارش را دشوار میکند.
هر دو بیماری با تب، سرفه، بدندرد، گلودرد و خستگی بروز میکنند. این شباهت باعث میشود بسیاری از موارد کووید-۱۹ بهعنوان آنفلوآنزا ثبت شوند یا بالعکس. فرد میتواند همزمان به ویروس کرونا و آنفلوآنزا مبتلا شود. این حالت باعث شدت بیشتر علائم و افزایش خطر بستری میشود.
سوری در ادامه تأکید میکند: بدون در دست داشتن اطلاعات درست، جامع و موثق که معمولا وزارت بهداشت از انتشار آنها اجتناب می کند، بجز توصیه های عمومی که برای بیماریهای ویروسی تنفسی ارائه می شود نمی توان تحلیل و برنامه کنترل جامعی ارائه داد.
او هشدار میدهد اگر اندازه های گزارش شده رخداد و تشخیص موارد درست باشد، این نقشه نشان دهنده مقدمه ای برای یک همه گیری فراگیر در سراسر کشور می تواند باشد!! و پیشنهاد می شود دوستان وزارت بهداشت ضمن رصد موارد ابتلا به وجود چند طغیان پراکنده در چند استان دل خوش نکنند چون سرعت انتشار و این سویه ویروس بالاست. توصیه های پیشگیری باید در سراسر کشور فراگیر باشد.
به گفته این استاد اپیدمیولوژی، واکسیناسیون گروه های پرخطر در این شرایط توصیه می شود.
او همچنین با اشاره به تفاوت مفاهیم اپیدمی و پاندمی میگوید: پاندمی که در محدوده یک کشور رخ نمی دهد ولی می تواند اپیدمی فراگیر در سراسر کشور ایجاد شود. این می تواند یک هشدار جدی باشد و آمادگی نظام سلامت برای پیشگیری و کنترل بیماری بسیار مهم است تا مانند کووید ۱۹ غافلگیر نشوند. البته نه این که بخواهیم مردم را وحشت زده کنیم ولی متولیان امر باید بسیار نگران باشند.
سوری احتمال وقوع دو موج بیماری را مطرح کرده و تأکید میکند: احتمالا ما دو موج اپیدمی داشتهایم که اولی خفیف تر و دومی شدید تر بوده است. یعنی جامعه احتمالا درگیر فاز شدیدتری از بیماری شده یا خواهد شد.
این متخصص بیماریهای عفونی بر اهمیت پیشگیری خصوصا در افرادی که حساسیت بیشتری دارند تاکید و یادآور می شود: افراد حساس باید از ماسک استفاده کرده و تا حد امکان از حضور در مراکز با تراکم جمعیت بالا خودداری کنند. شست و شوی مکرر دستها نیز ضروری است.
این هشدارها در شرایطی مطرح میشود که مرگ کودک ۱۲ ساله در دهدشت و افزایش آمار فوتشدگان ناشی از آنفلوآنزا، بار دیگر اهمیت پیشگیری، تشخیص بهموقع و آمادگی نظام سلامت را به یک مطالبه جدی اجتماعی تبدیل کرده است.
