یادداشت سردبیر/ یارا خاتمی
وضعیت اشتغال زنان در ایران موضوعی چندوجهی است که عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی متعددی بر آن تأثیرگذارند. آمارهای موجود نشاندهنده سهم کمتر زنان در بازار کار نسبت به مردان است.
یکی از مهمترین دلایل این امر نرخ مشارکت پایین است، آمارهای رسمی نشان میدهد که درصد زنان در بازار کار ایران پایین است. برخی گزارشها به نرخ حدود ۱۶.۱ درصد و در آمارهای دیگر تا ۱۳ درصد سهم زنان از کل شاغلین اشاره کردهاند. این در حالی است که در بخش صنعت، سهم زنان حدود ۱۳ درصد است.
کارشناسان و متخصصان می گویند شکاف جنسیتی در مشاغل مزد و حقوقبگیری هم در پایین بودن میزان آمار اشتغال زنان موثر است یا به تعریفی در مشاغل مزد و حقوقبگیری، شکاف جنسیتی قابل توجهی وجود دارد. به طوریکه در برخی آمارها، به ازای هر زن، چهار مرد در این نوع مشاغل مشغول به کار هستند و سهم زنان از کل مشاغل مزد و حقوقبگیری حدود ۱۹ درصد و مردان ۸۱ درصد گزارش شده است.
همانطور که در ابتدای این یادداشت گفته شد یکی از دلایل این اتفاق عوامل فرهنگی و اجتماعی است شاید بپرسید یعنی چه، نگاه فرهنگی جامعه، کلیشههای جنسیتی، باورهای سنتی در مورد نقش زن در خانواده (همسری و فرزندداری به عنوان اولویت اول) و مقایسههای اقتصادی (مانند هزینه مهدکودک و رفتوآمد) از جمله عواملی هستند که بر اشتغال زنان تأثیر منفی میگذارند.
از سوی دیگر برخی اسناد بالادستی نیز در حالی که اشتغال زنان را تأیید میکنند، اولویت اول را به نقشهای خانوادگی میدهند که این موضوع میتواند در تعارض با تحقق کامل اشتغال زنان باشد. در مقابل، در برخی حوزهها مانند هیئت علمی دانشگاهها، شاهد افزایش سهم زنان بودهایم، اما دسترسی آنها به منابع قدرت و مراتب مدیریتی همچنان محدود است.
به اینجا که می رسیم و صحبت از پررنگ شدن حضور زنان در پست های مختلف که می شود، از کارآفرینی و واحدهای تولیدی با محوریت بانوان هم صحبت می شود، در عین حال، گزارشهایی از ایجاد اشتغال برای هزاران نفر توسط بانوان کارآفرین و همچنین فعالیت واحدهای تولیدی با مدیریت بانوان و ایجاد شغل برای دهها هزار نفر نیز وجود دارد.
استقلال اقتصادی به عنوان یکی از مهمترین عوامل توانمندسازی زنان شناخته میشود،
در مجموع، مسائل فرهنگی و اجتماعی نقش بسزایی در وضعیت اشتغال زنان ایفا میکنند و برای بهبود این وضعیت، نیاز به تغییر نگاه فرهنگی، اصلاح اسناد و سیاستگذاریها و ایجاد محیط کاری امن و مناسب برای حضور زنان در بازار کار است.
