موج تازه مرگ صدها فک خزری در سواحل قزاقستان بار دیگر زنگ خطر را برای همه کشورهای حاشیه خزر، از جمله ایران، به صدا درآورده است. اکنون پرسش اصلی کارشناسان این است که آیا ویروسهای ناشناخته، آلودگیهای انباشتهشده در آب یا کاهش بیسابقه تراز دریا عامل این فاجعه است.
این رخدادها نه تنها در قزاقستان، بلکه در ایران نیز بازتاب داشته است. پیشتر با کشف لاشه یک فوک خزری در سواحل فرحآباد ساری، شمار لاشههای ثبتشده در سواحل شمال ایران به ۴۵ قلاده رسید. سازمان محیطزیست ایران اعلام کرده است که از ابتدای فروردین تا اوایل مهرماه، لاشه ۵۴ قلاده فک خزری در نوار ساحلی شمال کشور جمعآوری شده است؛ ۷۰ درصد در مازندران، ۲۳ تا ۲۴ درصد در گیلان و یک تا دو درصد در گلستان. بررسیها نشان میدهد بخش عمده این لاشهها پس از مرگ در مناطق شمالی دریای خزر و با جریانهای آبی به سواحل ایران منتقل شدهاند.
در دهههای بعد، مرگومیرهای پراکنده در سواحل ایران، روسیه، آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان ادامه یافت. از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ نیز چند موج جدید مرگومیر گسترده ثبت شد و علت برخی موارد هنوز نامشخص است؛ فرضیههایی مانند آلودگی صنعتی یا بیماریهای ویروسی دوباره مطرح شد. این رخدادها اهمیت تدوین برنامه جامع منطقهای برای حفاظت از فک خزری را بیش از پیش آشکار میکند.
