اختصاصی هموطن؛ گروه سیاسی/ نیکان توحیدی
دو سال قبل و در یکی از جنجالیترین پروندههای فساد مالی سالهای اخیر جمهوری اسلامی، نام آیتالله کاظم صدیقی، امام جمعه سابق تهران، تولیت حوزه علمیه ازگل و رئیس سابق ستاد امر به معروف و نهی از منکر، مطرح شد.
چندی بعد بار دیگر نام صدیقی معروف به آیتالله همیشهگریان بر سرزبانها افتاد؛ این بار به خاطر بازداشت فرزند و عروسش در خرداد سال جاری و حالا با مرگ ناگهانی محمدمهدی صدیقی، یکی از متهمان اصلی پرونده، در سحرگاه امروز بر اثر ایست قلبی، بار دیگر نام صدیقی در میان مردم مطرح شده است.
رسانهها صبح امروز خبر دادند که محمدمهدی که قرار بود به همراه عروس آیتالله صدیقی در بازداشت باشد، در بیرون از زندان و بخاطر سکته قلبی درگذشت!
اصل ماجرا چه بود؟
پرونده زمینخواری معروف به باغ ازگل، دو سال قبل در رسانهها مطرح شد. این پرونده که از یک باغ 4200 متری در منطقه گرانقیمت ازگل تهران آغاز شد، به نمادی از فساد سیستماتیک در میان مقامات ارشد تبدیل گردید و موجی از انتقادات عمومی و رسانهای را برانگیخت.
همه چیز از سال ۱۴۰۲ آغاز شد، زمانی که یکی از روزنامهنگاران اسنادی را منتشر کرد که فضای سیاسی داخلی را تکان داد. طبق این اسناد، باغی به وسعت ۴۲۰۰ متر مربع در منطقه ازگل تهران – که ارزش آن در زمان افشا بیش از ۱۰۰۰ میلیارد تومان (حدود ۲۰ میلیون دلار) تخمین زده میشد – از مالکیت حوزه علمیه ازگل خارج و به شرکت خصوصی به نام «پیروان اندیشههای قائم» منتقل شده بود.
سهامداران این شرکت خانوادگی عبارت بودند از آیتالله کاظم صدیقی (رئیس هیئت مدیره)، دو پسرش به نامهای محمدمهدی صدیقی و محمدحسین صدیقی، عروس خانواده (همسر یکی از پسران) به عنوان بازرس و چند نفر از نزدیکان، از جمله جواد عزیزی (رئیس سابق املاک شهرداری تهران در دوره قالیباف) و سرتیم حفاظت صدیقی.
این زمین که بخشی از املاک حوزه علمیه بود، ابتدا با قیمت غیرواقعی حدود 6 میلیارد تومان (150 برابر کمتر از ارزش واقعی) معامله شد و سند آن در تیر 1402 به نام شرکت خانوادگی صدیقی زده شد. روزنامهنگار افشاکننده این فساد تأکید کرد که این انتقال نه تنها غیرقانونی، بلکه با سوءاستفاده از موقعیت صدیقی به عنوان تولیت حوزه انجام شده است.
صدیقی ابتدا ادعا کرد که امضای او جعل شده است، اما رسانهها فاش کردند که وی با حضور در دفترخانه، اسناد رسمی را شخصا امضا کرده است.
مردم فقیر و املاک نجومی مسئولان
افشاگری درباره زمینخواری هزار میلیارد تومانی کاظم صدیقی، در حالی رخ داد که ایران با بحران اقتصادی شدید دست و پنجه نرم میکند و میلیونها نفر زیر خط فقر زندگی هستند. ارزش این باغ در شمال تهران، جایی که قیمت هر متر مربع زمین گاهی به صدها میلیون تومان میرسد، نمادی از شکاف عظیم طبقاتی و گسترش فساد سیستماتیک شد. رسانههای بینالمللی و رسانههای فارسیزبان خارج از کشور این پرونده را به عنوان نمونهای از فساد نهادینهشده در روحانیت حاکم توصیف کردند.
واکنشهای اولیه صدیقی و تلاش برای توجیه
کاظم صدیقی ابتدا در نامهای به دادستان تهران ادعا کرد که امضایش جعل شده و از ماجرا بیخبر بوده است. او در ویدئویی عاطفی از رهبر جمهوری اسلامی عذرخواهی کرد و گفت: “اینها که خبرها را شایع میکنند، هدفشان مردم و اعتقادات مذهبی است”.
حسن آقامیری، سخنران و روحانی خلع لباس شده در واکنش به این ادعای صدیقی گفته بود: “واقعا عجیب است، امضای مردم عادی را جعل میکنند تا حسابشان را خالی کنند و امضای مسئولان را جعل میکنند تا هزار میلیارد تومان به نامشان بزنند!”
حوزه علمیه متعلق به صدیقی نیز بیانیهای صادر کرد و مدعی شد زمین بازگردانده شده، اما اسناد بعدی نشان داد که معامله با قیمت ناچیز و با امضای مستقیم صدیقی انجام شده است.
در خطبههای نماز جمعه، صدیقی به طور غیرمستقیم به موضوع اشاره کرد و گفت: “مردم ما را میدیدند و گریه میکردند”، که با تمسخر گسترده در شبکههای اجتماعی مواجه شد.
چندی بعد ابعاد دیگری نیز از فساد باند صدیقی افشا شد که نشان میداد درآمد ماهانه میلیاردی از هتل جهان مشهد (واگذارشده به حوزه) به حساب شخصی صدیقی و پسرانش واریز میشود. گزارشها حاکی از فعالیت خانواده در استخراج معدن، هتلداری و حتی شراکت با فرماندهان سپاه بود.
فشارهای رسانهای و بازداشتها
با گذشت زمان، پرونده از حالت رسانهای خارج شد و وارد فاز قضایی گردید. در خرداد سال جاری قوه قضائیه اعلام کرد که 6 نفر در ارتباط با پرونده باغ ازگل بازداشت شدهاند، از جمله دو نفر از اعضای خانواده صدیقی. اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه، تأکید کرد که اتهامات مالی است.
ابتدا شایعه بازداشت دو پسر آیتالله مطرح بود، اما بعداً مشخص شد متهمان اصلی محمدمهدی صدیقی (پسر) و عروس خانواده (همسر او) هستند. صدیقی شخصاً اعلام کرد: “تابع قانون هستم و هیچ دخالتی نکردهام”. برخی رسانهها گزارش دادند که بازداشت توسط سازمان اطلاعات سپاه انجام شده و پرونده به دلیل فشار افکار عمومی پیگیری میشود.
مرگ ناگهانی محمدمهدی صدیقی؛ پایان یک متهم یا آغاز ابهامات جدید؟
تراژدی پرونده در سحرگاه 28 آبان 1404 به اوج رسید. محمدمهدی صدیقی، که مدتی در بازداشت بود و سپس بدون هیچ خبر و واکنشی آزاد شده بود، بر اثر ایست قلبی درگذشت. او سابقه بیماری شدید کبدی و قلبی داشت و نزدیکان گفتند شب قبل به یکی از اطرافیان گفته بود: “از قضایای اخیر دارم دق میکنم و حالم خوب نیست”.
با مرگ پسر آیتالله سرنوشت هزاران میلیارد تومان چه میشود؟
تا امروز، زمین باغ ازگل به حوزه بازگردانده شده، اما کیست که نداند این حوزه به اصطلاح علمیه و همه اموالش در حقیقت به خود کاظم صدیقی و خانوادهاش تعلق دارد. بسیاری معتقدند برخورد با خود صدیقی نرم بوده و او همچنان در موقعیتهای حوزوی فعال است. این پرونده نه تنها اعتبار روحانیت حاکم را زیر سؤال برد، بلکه به بحثهای گستردهای درباره فساد سیستماتیک دامن زد.
قوه قضائیه اعلام کرده پرونده همچنان مفتوح است و ممکن است تحولات جدیدی رخ دهد. اما مرگ محمدمهدی صدیقی، سؤالات زیادی ایجاد کرده است. آیا فشارهای پرونده عامل مرگ بود؟ آیا عدالت واقعی اجرا خواهد شد؟آیا واقعا پسر آیتالله مرده است؟ آیا او بیماری زمینهای داشته است؟
این ماجرا، بیش از هر چیز، نشاندهنده عمق بحران اعتماد در جامعه ایران است؛ جایی که یک امام جمعه که سالها از منبر و نماز جمعه مردم را امر به معروف میکرد، خود متهم به بزرگترین فساد مالی شد. پرونده صدیقی بسته نشده، اما زخم آن بر پیکره نظام عمیقتر از همیشه است.
